Co czeka rynek mleka w 2018 – prognoza

Print Friendly, PDF & Email

     Produkcja mleka jest determinowana przez dwa podstawowe czynniki, tj. pogłowie krów i wydajność mleczną. Po integracji z UE produkcja mleka w Polsce wykazywała powolną tendencję wzrostową, gdyż wzrost wydajności mlecznej rekompensował spadek pogłowia krów. W 2017 r. po raz pierwszy od wielu lat nastąpił wzrost pogłowia krów.

Koncentracja produkcji w dużych i efektywnych gospodarstwach rolnych oraz systematyczna poprawa technologii produkcji i genetyki bydła mlecznego skutkują wzrostem mleczności. W 2017 r. średnia wydajność mleczna krów w Polsce wzrosła do 5660 litrów/szt. i była o 1,7% większa niż przed rokiem. Wydajność krów mlecznych w najbliższych latach jest szacowana na ok. 6150 litrów/szt. i będzie o ok. 2% większa niż w 2016 r. Wskazuje na to systematycznie rosnąca liczba krów będących pod oceną użytkowości mlecznej. Według danych Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka, w pierwszej połowie 2017 r. liczba krów pod kontrolą użytkowości mlecznej wyniosła około 783 tys. i była o ok. 2% większa niż przed rokiem. Krowy pod kontrolą użytkowości stanowią obecnie 36% pogłowia krów mlecznych, ale nadal jest to niewielki udział w porównaniu z krajami UE. Wzrostowi wydajności będzie sprzyjała także duża podaż i bardzo dobra jakość pasz gospodarskich oraz duża podaż produktów ubocznych z przemysłu spożywczego (wysłodków buraczanych, melasy, śruty rzepakowej oraz młóta). Przeciętna wydajność krów w Polsce jest nadal niższa niż średnio w UE-15 (7174 kg/szt.). Różnice między wydajnością krów w Polsce i krajami UE, które charakteryzują się nowoczesnym i efektywnym mleczarstwem, zmniejszyły się prawie 33% w 2004 r. do ok. 20% w 2014 r. i ok. 13% w 2016 r.

     W 2018 r. w produkcji mleka w UE utrwalają się tendencje obserwacyjne w 2017 r. Spadek pogłowia krów mlecznych zostanie zrekompensowany wzrostem wydajności mlecznej o 2% do 7200 kg/szt. W konsekwencji produkcja mleka surowego może wzrosnąć o 0,8% do 165,8 mln ton.

      Dynamika produkcji mleka surowego w Polsce w bieżącym roku prawdopodobnie powróci do długookresowej tendencji. Pogłowie krów zmniejszy się, a spadek ten zostanie zrekompensowany wzrostem wydajności mlecznej. Szacuje się, że przeciętna mleczność w 2018 r. wzrośnie do ok. 5755 litrów/szt.. Wzrost wydajności mlecznej będzie wynikiem systematycznej poprawy materiału genetycznego w gospodarstwach rolnych wyspecjalizowanych w produkcji mleka oraz dużej podaży pasz. Zbiory zbóż, roślin oleistych, buraków cukrowych oraz innych roślin pastewnych w 2017 r. były dobre i w związku z tym w pierwszej połowie 2018 r. zasoby pasz objętościowych i treściwych są duże. Uwzględniając powyższe uwarunkowania szacuje się, że w 2018 r. produkcja mleka w Polsce wyniesie ok. 13,5 mld. litrów (13,8 mln ton) i będzie ok. 1% wyższa niż w roku minionym. Dynamika produkcji ulegnie poważnemu spowolnieniu, a zdecyduje o tym przede wszystkim spadek pogłowia krów.

     W polskiej branży mleczarskiej od wielu lat wzrasta towarowość produkcji mleka surowego, gdyż jego dystrybucja w coraz większym stopniu jest realizowana za pośrednictwem kanałów rynkowych. Decydującą rolę w tym zakresie odgrywa przemysł mleczarski, który dynamicznie zwiększa skup i przetwórstwo mleka. Równocześnie zmniejsza się bezpośrednia sprzedaż mleka jego przetworów gospodarstw rolnych. Zużycie mleka w gospodarstwach rolnych na konsumpcję i cele paszowe wykazują tendencję spadkową, a decyduje o tym malejąca liczba podmiotów utrzymujących krowy.

     Według szacunków IERiGŻ- PIB, w 2018 r. pogłowie krów w Polsce, ulegnie znacznemu zmniejszeniu, gdyż będą kontynuowane procesy restrukturyzacji bazy surowcowej branży mleczarskiej. Z chowu bydła i produkcji mleka nadal będą rezygnowały najmniejsze gospodarstwa, które charakteryzują się najmniejszą efektywnością. Cykl koniunkturalny na światowym i krajowym rynku mleka charakteryzuje się dwuletnimi wahaniami. W związku z tym w 2018 r. może nastąpić pogorszenie koniunktury. W tych uwarunkowaniach rynkowych pogłowie krów powróci do długookresowej tendencji spadkowej i w czerwcu wyniesie ok.2360 szt., w tym krów mlecznych 2140 ty. szt. Podobne prognozy przedstawia Komisja Europejska, które przewidują w latach 2017-2018 utrwalenie spadkowej tendencji pogłowia krów mlecznych w UE. Przewiduje się, że w 2018 r. pogłowie krów mlecznych w UE-28 spadnie o 1,2% do 22,7 mln szt.

     Na polskim rynku mleka w 2018 r. utrwalą się tendencje obserwowane w poprzednich latach, gdyż zarówno w rolnictwie, jak i w przemyśle mleczarskim będą kontynuowane procesy restrukturyzacji i modernizacji. W rezultacie coraz większa część będzie rozdysponowana kanałami rynkowymi. Szacuje się, że sprzedaż mleka ogółem w gospodarstwach ogółem z gospodarstw rolnych wyniesie ok. 11 900 mln litrów i będzie o ok.  2% większy niż przed rokiem. Skup mleka przez przemysł mleczarski wzrośnie o 3,5% do ok. 11700 mln litrów. Mniejsza dynamika dostaw do przemysłu mleczarskiego będzie efektem słabnącej koniunktury na rynku światowym i krajowym oraz spadku pogłowia krów mlecznych. Sprzedaż mleka będzie stanowiła ok. 88% produkcji, a dostawy do przemysłu mleczarskiego ok. 87%. Podobnie jak w latach poprzednich zmniejszy się sprzedaż bezpośrednia mleka i przetworów mleczarskich do ok.150 mln litrów oraz zużycie mleka w gospodarstwach rolnych. Przewiduje się, że samo zaopatrzenie zmniejszy się do ok. 1050 mln litrów, a zużycie na cele paszowe do ok. 500 mln litrów. Głównym powodem tych zmian będzie malejąca liczba małych gospodarstw rolnych utrzymujących krowy oraz spadek pogłowia krów.

     Reasumując można stwierdzić, że aktualna sytuacja na rynku mleczarskim rysuje się w pozytywnych barwach. Dzięki poprawie  międzynarodowej koniunktury na  rynku mleka w Polsce nastąpił znaczny wzrost skupu mleka w stosunku do roku ubiegłego. Rok 2017 przyniósł poprawę światowej koniunktury oraz podwyżkę cen produktów mleczarskich zarówno na krajowym jak zagranicznym rynku. W Polsce mleko w grudniu według najnowszego raportu GUS kosztowało średnio 1,52 złotych za litr, a w całym 2017 r. blisko 1,4 zł. Producenci tego surowca oraz przemysł mleczarski mogą być zadowoleni. Mleczarnie pod koniec roku wypłacały swoim dostawcom dodatkowe premie . Stąd w wielu przypadkach cena skupu tego surowca była zdecydowanie wyższa. Mleko w grudniu 2017 r. w 10 województwach w Polsce przekroczyło granicę 1,5 zł/litr. Cena mleka w województwie pomorskim w tym czasie osiągnęła poziom 1,51 zł/litr.  Czy nowy rok przyniesie stabilizację? Obecna sytuacja na rynkach, światowych jak i w kraju stwarza taką nadzieję.        

dr inż. Tadeusz Plichta

 

   Źródło;  IERiGŻ-PIB, GUS                                                                   

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

6 − 2 =