Rynek mleka – 2019

Print Friendly, PDF & Email

Jak twierdzi wielu analityków rolnych, mleko stało się najcenniejszym produktem rolnym na świecie i ma jedno z najbardziej niestabilnych cen. Średnia światowa cena mleka, to obecnie około 30 eurocentów za kilogram. Przy takim poziomie cenowym nie będzie możliwe zaspokojenie światowego wzrostu zapotrzebowania na mleko, dlatego należy się spodziewać wyższych światowych cen mleka.

W 2019 r. utrwali się pogorszenie koniunktury na światowym i krajowym rynku mleka, gdyż cykl koniunkturalny trwa średnio 2 lata. Światowe ceny trwałych produktów mlecznych są niższe niż w 2018 r., a presje na krajowym i unijnym rynku mleka będą wywierały interwencyjne zapasy chudego mleka w proszku. Uwzględniając powyższe uwarunkowania i konieczność kontynuacji procesów restrukturyzacji krajowej branży mleczarskiej przewiduje się, że w 2019 r. w  krajowym mleczarstwie utrwalą się długo okresowe tendencje. W czerwcu pogłowie krów mlecznych zmniejszyło się do 2205 tys. szt., ale spadek zostanie zrekompensowany wzrostem mleczności do 6450 litrów/ szt. W rezultacie produkcja mleka surowego nieznacznie wzrośnie do ok. 14 mld litrów, w tym skup przez przemysł mleczarski do 12 mld litrów. W handlu zagranicznym w 2019 r. nie wystąpią większe zmiany, gdyż eksport netto wyniesie ok.2,4 mld ton w ekwiwalencie surowca 1,2 mld EUR. Wobec takich uwarunkowań rynkowych średnia cena skupu mleka w 2019 r. może wynieść 1,29-1,33 zł/litr będzie niższa niż w 2018 r. Spadek skupu będzie skutkował pogorszeniem opłacalności produkcji mleka surowego w rolnictwie.

     Głównym czynnikiem wzrostu, podobnie jak w poprzednich latach, pozostaje spożycie w gospodarstwach domowych, którego dynamika jest zbliżona do dynamiki PKB. Sprzyja temu sytuacja na rynku pracy, a mianowicie spadek bezrobocia oraz wysoki wzrost wynagrodzeń. Istotną rolę odgrywa niski poziom stóp procentowych, niezmienianych od marca 2015 r., co obniża koszt finansowania kredytem wydatków konsumpcyjnych.

     W drugim półroczu 2018 r. i w pierwszej połowie 2019 r. nie wystąpiły większe zmiany pogłowia krów w Polsce. W branży mleczarskiej kontynuowane są procesy restrukturyzacji bazy surowcowej. Z chowu bydła i produkcji mleka będą rezygnowały najmniejsze gospodarstwa rolne, które charakteryzują się małymi efektami skali i niską efektywnością gospodarowania. Przemysł mleczarski będzie dążył do obniżenia kosztów transakcyjnych związanych ze skupem mleka. Procesy koncentracji bazy surowcowej będą polegały na zmniejszeniu liczby dostawców przy równoczesnym wzroście średniej wielkości dostawy z gospodarstwa rolnego. Stan pogłowia, prognozę krów przedstawia tab.1

Tabela. 1.

     W 2019r.średnia wydajność krów mlecznych uzależniona jest od postępu modernizacji i restrukturyzacji bazy surowcowej mleczarstwa, warunków pogodowych w okresie wegetacji oraz opłacalności produkcji mleka. Przewiduje się, że w pogłowiu krów mlecznych będzie rosła liczba krów pod kontrola użytkowości mlecznej, które charakteryzują się wysoka wydajnością. Jeżeli zbiory i jakość pasz objętościowych nie będą mniejsze niż w 2018 r., to średnia mleczność krów w Polsce może się zwiększyć ok. 2% do 5900 litrów /szt., a krów mlecznych o 1,6% do 6450 litrów/szt. Uwzględniając zmiany pogłowia krów i wydajności mlecznej przewiduje się, że produkcja mleka surowego w 2019 r. może zwiększyć się do ok.14 mld. Litrów (14,4 ton). Wydajność mleczną krów na przestrzeni lat 2010-2019 przedstawia tabela 2.

   Tabela. 2

     Produkcja mleka jest determinowana przez dwa podstawowe czynniki, tj. pogłowie krów i ich wydajnością mleczną. Po integracją  z UE produkcja mleka w Polsce wykazywała powolną tendencję wzrostowa, gdyż spadek pogłowia krów był rekompensowany wzrostem ich mleczności. W latach 2004- 2018 produkcja mleka zwiększyła się o 20%, a średnioroczna dynamika wyniosła 1,2%. Natomiast w latach 2017- 2018 dynamika produkcji mleka surowego była większa, gdyż odnotowano wzrost pogłowia krów, jak i wydajności mlecznej. Według danych GUS, w 2018 r. produkcja mleka wyniosła 13 768 mln (14 170 tys. ton) i była 3,3% większa niż przed rokiem.

     Przeciętna wydajność krów mlecznych w Polsce jest nadal niższa od średniej w UE (7731 kg/szt.). Różnice między wydajnością w Polsce i krajach UE-15, które charakteryzują się nowoczesnym i efektywnym mleczarstwem, zmniejszyły się prawie 33% w 2004 r. do 16,6% w 2018 r.

     W 2018 r. pogorszyły się relacje cen skupu mleka do cen zbóż i pasz przemysłowych. Relacja ceny skupu mleka do ceny mieszanki B2 wyniosła średnio 1:0,78 wobec 1:0,86 przed rokiem. Relacje cen skupu pszenicy i kukurydzy wyniosły odpowiednio 1:1,85 i 1:2,17 wobec 1:2,09i 1:2,56 w 2017 r. Powodem tego były mniejsze zbiory zbóż i wyższa dynamika cen skupu zbóż niż mleka surowego. W konsekwencji pogorszenia relacji cen skupu mleka do kosztów żywienia spadła dochodowość produkcji mleka.

     W latach 2019-2020 w produkcji mleka utrwali się długookresowa tendencja wzrostowa, gdyż spadek pogłowia krów będzie rekompensowany rosnącą ich mlecznością. Przewiduje się, że w 2019 r. średnia wydajność krów mlecznych zwiększy się o 2,3% do 6400 l/szt., a w 2020 r. o 2% do 6530 l/szt. Uwzględniając zmiany pogłowia krów i wydajności mlecznej przewiduje się, że produkcja mleka surowego w 2019 r. zwiększy się do 14 mld (14,4 mln ton), a w 2020 r. do 14,3 mld l (14,8 mln ton).

     Według danych GUS w czerwcu 2019 r. dostawcy za mleko surowe przeciętnie otrzymywali 132,07 zł/hl o1,9% mniej niż miesiąc wcześniej, ale o 2,8%  więcej niż w czerwcu 2018 r.

Najwyższe ceny za mleko uzyskiwali producenci z województwa podlaskiego – 137,85 zł/hl i opolskiego – 135,34 (odpowiednio o około 4% i 2,5% więcej niż średnio w kraju). Najmniej za surowiec płacono w województwie łódzkim – 123,76 zł/hl i małopolskim – 125,08 zł/hl (odpowiednio o około 6% i 5% mniej niż średnio w kraju. W województwie pomorskim ceny skupu kształtuje się  na poziomie 133,00 zł/hl.

Reasumując rynek mleka mimo zmieniających się czynników zewnętrznych jest stabilny. Dla producentów, konsumentów powinna to być dobra wiadomość.                                                                                                                       

dr inż. Tadeusz Plichta

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

one + 14 =