Rynek rzepaku – spodziewana dobra koniunktura!

     Wzrasta zainteresowanie uprawą rzepaku. W świetle prognoz w 2017 r. produkcja rzepaku w UE-28, jest największym producentem na świecie i może wynieść 21,5 mln ton wobec 20,1 mln ton w 2015 r. Powierzchnia zbiorów rzepaku w UE-28 w sezonie 2017/18 ma wynieść 6,6 mln ha i ma być o 0,1 mln ha większa od areału zbiorów w bieżącym sezonie- wynika z ostatnich prognoz Strategie Grains. 

     Prognozy zakładają duże wzrosty produkcji rzepaku w większości krajów należących do czołowych unijnych producentów: w Niemczech o 15% do poziomu 5,32 mln ton, w Polsce o 23% do 2,68 mln ton oraz Wielkiej Brytanii o 5%  do 1,87 mln ton. Geograficzną strukturę światowej produkcji rzepaku  w sezonie 2016/17 przedstawia poniżej rysunek;

     Sezon 2016/17 jest czwartym z rzędu, w którym zmalały światowe zbiory rzepaku, wyniosły 60,4 mln ton, były o 1,6% mniejsze niż sezonie poprzednim, o 5,8% mniejsze niż przed dwoma sezonami. Zmniejszyły się zbiory w UE-28, Chinach, na Ukrainie i w Rosji, a wzrosły w Kanadzie, Indiach i w Australii. Globalny bilans rzepaku pogorszył się. Całkowite zużycie zmalało, ale przekroczyło produkcję i zapasy rzepaku na koniec sezonu obniżyły się. W sezonie 2017/18 prognozowany jest ok. 6% wzrost światowych zbiorów rzepaku. Większe zbiory spodziewane są w UE-28, Kanadzie oraz w Indiach, a mniejsze w Chinach.

     W Polsce rzepak jest jedyną rośliną uprawną uprawianą i przerabianą na na dużą skalę, 95-97% udziałem w areale upraw roślin oleistych. Po akcesji Polski do Unii Europejskiej rynek rzepaku stał się najszybciej rozwijającym się działem produkcji roślinnej. Udział rzepaku w krajowej powierzchni zasiewów wzrół ponad dwukrotnie: z poniżej 4% średnio w ostatnich trzech latach przed akcesją, do ok. 9% w latach 2013-2015. Ponad dwukrotnie wzrosła liczba gospodarstw rolnych uprawiających rzepak z ok. 43 tys. w 2002 r. do ponad 100 tys. w 2015 r.  W latach 2015-2016 zbiory rzepaku w Posce malały, z powodu niekorzystnych warunków pogodowych w czasie wegetacji, które przyczyniły się do spadku areału uprawy i plonów. Powierzchnia uprawy rzepaku w 2016 r. zmniejszyła się 827 tys. ha (o 12,7%) w porównaniu z rokiem poprzednim i o 5,4% w porównaniu ze średnią powierzchnią uprawy w ostatnim pięcioleciu (lata 2001-2015). Spadek powierzchni uprawy nastąpił w większości województw, z wyjątkiem województw południowej częsci kraju w których miał miejsce wzrost (od 1,0 do 23,5%). Najbardziej zmalała powierzchnia uprawy w województwach; łódzkim (o 31,4%), kujawsko-pomorskim (o 28,2%). Średnie plony rzepaku wyniosły 26,8 dt/ha i były o 5,3% niższe w porównaniu ze średnimi plonami uzyskiwanymi w ostatnim pięcioleciu Spadek zbiorów nastąpił w większości województw. Powierzchnię uprawy, plony i zbiory rzepaku przedstawia  tabela 1;

Tabela 1

                  Powierzchnia uprawy, plony i  zbiory rzepaku

            lata Powierzchnia uprawy w tys. ha Plony                             w dt/ha Zbiory                            w tys. ton
            2010

            2011

            2012

            2013

            2014

            2015

            2016

            2017

              946,1 

               830,1

               720,3

               920,7

              951,1

              947,1

              826,9

              880,0

23,6

22,4

25,9

29,1

34,4

28,5

26,8

30,6

2228,7

1861,8

1865,6

2677,7

3275,8

2700,8

2219,3

2700,0

 

Źródło; Opracowano na podstawie danych GUS

    

     W województwie pomorskim na przestrzeni lat 2010-2016 odnotowano spadek powierzchni uprawy o 7,4 tys. ha, przy jednoczesnym wzroście plonów z 22,8 do 27,8 dt/ha. Należy podkreślić, iż w latach 2008-2009 wynosiły one ponad 30 dt/ha. Zbiory natomiast wzrosły w analizowanym okresie o ponad 15 tys. ton. Powierzchnię uprawy, plony i zbiory rzepaku w woj. pomorskim przedstawia tab. 2;

Tabela 2

               Powierzchnia uprawy, plony, zbiory rzepaku w woj. pomorskim

 
Wyszczególnienie
                                  Lata
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Zmiany w % 2015/2016
Pow.  uprawy (w tys. ha)              
Plony w (dt/ha
Zbiory (w tys. ton)
73,3

22,8

167,5

 

59,3

23,1

137,3

54,6

29,2

159,5

77,7

24,0

186,4

82,6

36,7

303,4

77,4

29,1

225,2

65,9

27,8

183,3

-14,9

-4,5

-18,6

 

Opracowano na podstawie danych GUS

     W roku 2017 wyższe ubiegłoroczne ceny skupu rzepaku, bardzo korzystna relacja cen rzepaku wzglledem pszenicy, oraz brak trudności ze zbytem, w związku utrzymującym się wysokim popytem na olej rzepakowy ze strony krajowego i europejskiego sektora biopaliw, to główne czynniki, które zdecydowały o podjęciu przez producentów rolnych  decyzji o wzroście zasiewów rzepaku ozimego pod tegoroczne zbiory.

     Na ogół korzystne warunki agrometeorologiczne w okresie zasiewów sprawiły że  w większości województw odbyły się odbyły się one w optymalnych warunkach agrotechnicznych. Rozpoczęto je na początku drugiej dekady sierpnia, a zakończono pod koniec pierwszej dekady września. Według GUS w optymalnych terminach agrotechnicznych zasiano 78% powierzchni, wobec 62% w 2015 r. Warunki atmosferyczne na ogół sprzyjały na wzrostowi i rozwojowi roślin rzepaku. Opady we wrześniu i październiku zdecydowanie poprawiły uwilgotnienie gleby i stan plantacji rzepaku.Utrzymująca się w listopadzie wysoka, jak na tę porę roku, temperatura powietrza podtrzymywała wegetację i podtrzymywała wegetację i stwarzała dobre warunki do wzostu i rozwoju roślin. Niewielkie straty mrozowe na plantacjach rzepaku wystąpiły wystąpiły głównie w styczniu, ponieważ przy na ogół niewielkiej pokrywy śnieżnej odnotowano miejscami spadki temperatur powietrza do -25 st. C. Wzrost temperatury powietrza powyżej 5 st. C nastąpił w połowie marca. W tym  okresie zaobserwowano ruszenie wegetacji. W tym też okresie przystąpiono do siewu rzepaku jarego. W kwietniu warunki pogodowe nie sprzyjały wegetacji roślin rzepaku, ze względu na znaczne spadki temperatury powietrza. W maju warunki pogodowe uległy poprawie. To wszystko, jak również niezbyt sprzyjające warunki pogodowe podczas zbiorów powoduje, że w roku bieżącym należy oczekiwać  plonów na poziomie  roku minionego. Mimo to, według IERiGŻ-PIB przy spodziewanych  plonach, przekraczających 3 t/ha, tegoroczne zbiory zwiększą się do ok. 2700 tys. ton, tj. o ok. jedną piątą w porównaniu z ubiegłorocznymi zbiorami.

Tadeusz Plichta

Źrodło; IERiGŻ-PIB, GUS

 

 

 

 

 

 

 

    

Print Friendly, PDF & Email

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

1 × 3 =