Sytuacja na rynku zbóż

Print Friendly, PDF & Email

Rosnące zapotrzebowanie na żywność (spowodowane wzrostem populacji, zmieniającą się dietą i poprawą sytuacji dochodowej, zwłaszcza w rozwijających się regionach Azji i Afryki) determinuje sytuację na globalnym rynku zbóż. W sezonie 2018/2019 przewidywane światowe zużycie na poziomie 2,15 mld ton (o 1% wyższym niż w poprzednim roku gospodarczym) było większe od szacowanych zbiorów (2,12 mld ton, o 0,2% wyższym). Sytuacja ta wywierała presję na wzrost cen na rynkach zagranicznych. Wzrost cen był ograniczany dużymi zapasami na świecie, które na koniec sezonu mogą ulec obniżeniu o 3,5%, do 627 mln ton[1]. Co ma na to wpływ?

Sytuację na rynku unijnym w sezonie 2018/2019 kreował popyt na zboża, który pomimo przewidywanego spadku zużycia (o 0,6%, do 291 mln ton) oraz znacznego ograniczenia eksportu ziarna z UE był większy od produkcji. Zbiory zbóż w UE z powodu suszy rolniczej ukształtowały się na poziomie ponad 284 mln ton, o 6% niższym niż w sezonie 2017/2018. W związku z tym niezbędny był import zbóż do UE oraz wykorzystanie części zapasów, które na koniec sezonu 2018/2019 mogą być o 25% mniejsze niż na początku sezonu i wynieść 23 mln ton.

W Polsce rynek zbóż znajduje się pod wpływem mniejszej podaży wynikającej z bardzo słabych zbiorów spowodowanych suszą rolniczą (26,8 mln ton[2], o 16% mniej niż w 2017 r.). Jednak z uwagi na większą niż rok wcześniej produkcję zwierzęcą szacuje się, że w sezonie 2018/2019 nastąpi wzrost krajowego popytu na zboża, głównie na cele paszowe. Łączne krajowe zużycie zbóż według analityków Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa może wynieść około 25 mln ton i być o 1,5% większe niż w poprzednim roku gospodarczym.

W sezonie 2018/2019 duża podaż ziarna ze strony głównych producentów (zwłaszcza
z Federacji Rosyjskiej i Ukrainy) zmniejszyła możliwości lokowania unijnego zboża w krajach, które są jego tradycyjnymi odbiorcami.

W Polsce od początku sezonu 2018/2019 (tj. od lipca 2018 r. do marca 2019 r.) z kraju wywieziono łącznie 4,2 mln ton ziarna zbóż i przetworów zbożowych (w ekwiwalencie ziarna) wobec 4,0 mln ton w analogicznym okresie poprzedniego sezonu. Eksport ziarna zbóż osiągnął poziom 3,3 mln ton, o 11% wyższy niż w tym samym okresie przed rokiem[3]. W tym czasie do Polski przywieziono 1,0 mln ton ziarna zbóż, o 2% mniej. Łączny import ziarna zbóż i przetworów zbożowych (w ekwiwalencie ziarna) wyniósł 1,8 mln ton i był o 0,5% większy niż przed rokiem. Saldo handlu zagranicznego zbożami oraz przetworami zbożowymi w okresie dziewięciu miesięcy sezonu 2018/2019 było dodatnie i ukształtowało się na poziomie 2,4 mln ton (w ekwiwalencie ziarna) wobec 2,2 mln ton rok wcześniej.

* eksport i import ziarna i przetworów zbożowych w przeliczeniu na ziarno ** zbiory 2019 r. – prognoza IERiGŻ-PIB, eksport i import – prognoza KOWR
Źródło: obliczenia Biura Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na podstawie danych GUS
i Ministerstwa Finansów.

W całym sezonie 2018/2019 eksport zbóż z Polski według analityków Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, z uwagi na słabnący popyt na zboże z ubiegłorocznych zbiorów na rynkach zagranicznych, może być o około 5% mniejszy niż w sezonie 2017/2018 i wynieść 4,8 mln ton. W tym czasie przywóz zbóż do Polski może się ukształtować na poziomie 2,3 mln ton, zbliżonym do odnotowanego w sezonie 2017/2018.

Od jesieni 2018 r. popyt krajowy oraz zagraniczny na zboże z Polski wywierał presję na wzrost cen. Wzrost ten był jednak ograniczany dużą konkurencją na rynkach Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zwłaszcza ze strony eksporterów z basenu Morza Czarnego. Dopiero w marcu 2019 r. krajowe ceny zbóż uległy obniżeniu, ale nadal były znacząco wyższe niż przed rokiem. W kwietniu br. mniejsze zapotrzebowanie na pszenicę spowodowało spadek jej cen, natomiast ceny pozostałych zbóż podstawowych wzrosły.
Według GUS w miesiącu tym za pszenicę przeciętnie uzyskiwano 800 zł/t, o 3,5% mniej niż w marcu 2019 r., ale o 21% więcej niż rok wcześniej. Średnia cena jęczmienia wyniosła 780 zł/t i była o 1% wyższa niż przed miesiącem i o 16% wyższa niż przed rokiem. Cena żyta ukształtowała się na poziomie 728 zł/t, o 4% wyższym niż miesiąc wcześniej i o 27% wyższym niż w kwietniu 2018 r. Ceny kukurydzy rosły do końca stycznia 2019 r., osiągając poziom 746 zł/t. W lutym 2019 r. dostępność ziarna kukurydzy na rynkach lokalnych skutkowała niewielkim spadkiem cen. Jednak popyt na kukurydzę (m.in. kierowaną na eksport) w marcu i kwietniu 2019 r. przyczynił się do wzrostu cen do 737 zł/t. Cena ta była o 1% wyższa niż w lutym 2019 r. i o 18% wyższa niż rok wcześniej.

Na rynkach światowych od początku 2019 r. ceny zbóż, pomimo krótkotrwałych wahań, wykazują tendencję spadkową. W dalszej części sezonu 2018/2019 podaż ziarna
z ubiegłorocznych zbiorów będzie determinowała sytuację cenową na rynku zbóż. Duży wpływ na ceny będą miały także prognozy zbiorów zbóż na świecie w następnym sezonie – 2019/2020.

Według Departamentu Rolnictwa USA (USDA) światowe zbiory zbóż (bez ryżu) w sezonie 2019/2020 mogą ukształtować się na rekordowym poziomie 2,2 mld ton (o blisko 4% wyższym niż w sezonie 2018/2019). Globalne zbiory zbóż paszowych prawdopodobnie wzrosną o 2%, do 1,4 mld ton, a pszenicy o 6%, do 777 mln ton.

Wzrost produkcji przewidywany jest w większości krajów eksportujących. Prognozy USDA wskazują, że w sezonie 2019/2020 zbiory zbóż w krajach WNP mogą wynieść niecałe 231 mln ton i być tylko nieznacznie mniejsze (o 0,3%) od rekordowych zbiorów w sezonie 2017/2018. Bardzo dobre zbiory zbóż prognozowane są w Federacji Rosyjskiej (wzrost o 8%, do 115 mln ton) i na Ukrainie (wzrost o 4%, do 72 mln ton). Kraje te będą poważnym konkurentem dla UE w eksporcie zbóż na tradycyjne rynki zbytu.

Zbiory zbóż w Unii Europejskiej w sezonie 2019/2020 mogą się ukształtować na poziomie 312 mln ton, o 10% wyższym niż w poprzednim sezonie. W Polsce należy spodziewać się również bardzo dobrych zbiorów zbóż. GUS ocenił, że zboża przezimowały lepiej niż w roku ubiegłym, praktycznie bez poważniejszych strat[4]. W związku z tym IRGŻ-PIB przewiduje, że zbiory zbóż w sezonie 2019/2020 mogą się ukształtować na poziomie około 31 mln ton[5], o ponad 16% wyższym niż w poprzednim sezonie.

Biorąc pod uwagę sytuację podażowo popytową na rynku globalnym nie można wykluczyć możliwości dalszego spadku światowych cen zbóż. Sytuacja na rynkach zagranicznych będzie oddziaływała również na poziom cen zbóż w Polsce. W związku z tym ocenia się, że ceny skupu zbóż w kraju do końca bieżącego sezonu (2018/2019) mogą wykazywać tendencję spadkową.

Optymistyczna prognoza globalnych zbiorów w sezonie 2019/2020 oraz perspektywy utrzymania dużych zapasów ziarna (również u głównych światowych eksporterów) wskazują, że ceny zbóż podstawowych na świecie, w tym UE, będą niższe niż przed rokiem. Sytuacja ta wywierać będzie silną presję cenową na nasz rynek.

opracował: dr inż. Tadeusz Plichta

Źródło: KOWR – Biuro Analiz i Strategii


[1] Prognoza na sezon 2018/2019 oraz 2019/2020 według United States Department of Agriculture (USDA), Grain: World Markets and Trade, FAS USDA, maj 2019 r.

[2] Opracowanie sygnalne Wynikowy szacunek głównych ziemiopłodów rolnych i ogrodniczych w 2018 r., GUS,
21 grudnia 2018 r.

[3] Wyniki polskiego handlu zagranicznego ziarnem zbóż dotyczą asortymentów z pozycji towarowych CN: 1001–1005, 1007, 1008 i zostały obliczone przez analityków Biura Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na podstawie danych Ministerstwa Finansów. Wyniki te obejmują wymianę z państwami UE i krajami trzecimi.

[4] Informacje sygnalne GUS, Wstępna ocena przezimowania upraw w 2019 r., 30 kwietnia 2019 r.

[5] Rynek Zbóż – Stan i Perspektywy, nr 56, czerwiec 2019 r., IERiGŻ–PIB, MRiRW.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

3 × four =