Formalno-prawne aspekty funkcjonowania kół gospodyń wiejskich

Print Friendly, PDF & Email

Według obowiązującej ustawy koła gospodyń wiejskich są dobrowolną, niezależną od administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, samorządną organizacją mieszkańców wsi, wspierającą rozwój przedsiębiorczość i aktywności na rzecz mieszkańców obszarów wiejskich.


Koło gospodyń wiejskich może prowadzić działalność w następujących ramach prawnych:


Stowarzyszenie rejestrowe, które działa na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach.
Stowarzyszenie rejestrowe jest:
dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych;
wymaga wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego;
do założenia stowarzyszenia potrzeba min. 7 osób;
stowarzyszenie posiada osobowość prawną;
ma możliwość zrzeszania się;
może prowadzić działalność gospodarczą;
może prowadzić odpłatną działalność pożytku publicznego;
może tworzyć oddziały.


Dochody stowarzyszenia to:
składki członkowskie,
dotacje,
darowizny, spadki, zapisy,
działalność gospodarcza,
odpis z 1%, jeśli stowarzyszenie posiada status organizacji pożytku publicznego (OPP)


Stowarzyszenie zwykłe nie posiada osobowości prawnej, jest uproszczoną formą stowarzyszenia, a do jego założenia wystarczą 3 osoby fizyczne, które uchwalają regulamin działalności, określający w szczególności:
nazwę stowarzyszenia zwykłego,
cel lub cele,
teren i środki działania,
siedzibę,

przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe,
sposób nabycia i utraty członkostwa,
sposób rozwiązania stowarzyszenia,
stowarzyszenie rejestrowane jest w rejestrze starostwa powiatowego.


Dochody stowarzyszenia zwykłego to:
różne formy finansowania takie jak: składki członkowskie, darowizny, spadki, zapisy, dochody z majątku stowarzyszenia, ofiarność publiczna (zbiórki publiczne) oraz dotacje;
mogą ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego, a także
przekształcenia się w stowarzyszenie tzw. rejestrowe (działające na
zasadach ogólnych), o ile zgromadzą min. 7 członków.
Stowarzyszenia zwykłe nie mogą:
powoływać swoich oddziałów terenowych,
łączyć się w związki stowarzyszeń,
prowadzić działalności gospodarczej,
prowadzić odpłatnej działalności pożytku publicznego,
zrzeszać osób prawnych (np. firm, spółek, innych stowarzyszeń, fundacji itp.).


Koło gospodyń wiejskich jako samodzielne kółko rolnicze działa na podstawie przepisów Ustawy z dnia 8 października 1982 roku o społeczno-zawodowych organizacjach rolników. Obowiązuje je wpis do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Posiada osobowość prawną. Może powoływać i być członkiem spółdzielni.
Koło gospodyń wiejskich jako jednostka organizacyjna kółka rolniczego, określa swój regulamin i zasady działania. KGW samodzielnie nie posiada osobowości prawnej, wszelkie działania w imieniu KGW przejmuje kółko rolnicze.
Koło gospodyń wiejskich jako osobowość prawna w mocy ustawy o KGW działa na podstawie przepisów Ustawy o kołach gospodyń wiejskich z 9 listopada 2018 roku. Zgodnie z ustawą na terenie jednej wsi, sołectwa położonego w granicach administracyjnych miasta lub miasta do 5000 mieszkańców, może mieć siedzibę jedno koło gospodyń wiejskich.

Fot.1. Koło Gospodyń Wiejskich podczas jednych z wystaw w woj.pomorskim.

Terenem działalności koła gospodyń wiejskich może być:
jedna bądź więcej wsi,
sołectwo (lub sołectwa) położne w granicach administracyjnych miast,
miasto (lub miasta) do 5000 mieszkańców.
Na podstawie wpisu do Ogólnopolskiego Rejestru KGW ARiMR otrzymuje osobowość prawną. KGW jest traktowane jako organizacja pozarządowa.
Koło gospodyń wiejskich, w myśl ustawy, działa na podstawie uchwalonego statutu, który określa:
nazwę i siedzibę koła;
przedmiotowy i terytorialny zakres działalności koła;
cele i zadania koła oraz środki do ich realizacji;
sposób nabywania i utraty członkostwa oraz przyczyny utraty członkostwa w kole;
prawa i obowiązki członka koła;
sposób ustanawiania i regulowania składek członkowskich, organy koła: kompetencje, okres kadencji, tryb wyboru i odwołania;
warunki podejmowania i ważności uchwał organów koła;
majątek koła oraz sposób dysponowania tym majątkiem;
sposób reprezentowani koła na zewnątrz;
tryb zmiany statutu koła;
tryb likwidacji koła.


Członkowie koła i warunki członkostwa
członkiem koła gospodyń wiejskich może być każda osoba, która ukończyła lat 18;
jednocześnie można być członkiem tylko jednego koła gospodyń wiejskich;
za zgodą przedstawicieli ustawowych w działalności koła mogą brać także udział osoby, które ukończyły lat 13. Osoby te mogą również tworzyć młodzieżowe i dziecięce organizacje wspomagające realizację celów koła;
z inicjatywą założenia koła gospodyń wiejskich może wystąpić co najmniej 10 osób, które ukończyły 18 lat i których miejscem za-
mieszkania jest wieś będąca terenem działalności koła, sołectwo położone w granicach administracyjnych miasta albo miasto do 5000 mieszkańców.


Związek KGW – koła gospodyń wiejskich , w ramach ustawy, mają prawo do zrzeszania się i tworzenia związku kół. Do utworzenia związku wystarczą dwa koła. Związek należy zgłosić do Rejestru KGW. Związek uchwala własny statut.


Dochody koła gospodyń wiejskich:
– składki członkowskie,
– darowizny i spadki,
– dotacje i dofinansowanie zewnętrzne,
– ofiarność publiczna,
– działalność zarobkowa,
– działalność gospodarcza.


Obowiązki koła jako organizacji pozarządowej:
prowadzenie księgowości/UEPiK (uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów). Jak każdy inny podmiot koło podlega ustawie o rachunkowości;
składanie sprawozdań finansowych przy pełnej księgowości lub deklaracji CIT-8 przy UEPiK;
od 2019 roku deklaracje i sprawozdania do US należy podpisywać podpisem kwalifikowanym.


Uproszczona ewidencja przychodów i kosztów (UEPiK)
Koła mogą prowadzić UEPiK (uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów), gdy osiągają przychody wyłącznie z:
działalności statutowej z tytułu składek członkowskich, darowizn,
zapisów, dotacji, pomocy finansowej;
sprzedaży wyrobów sztuki ludowej, w tym rękodzieła i rzemiosła ludowego i artystycznego lub żywności regionalnej;

z tytułu sprzedaży, najmu lub dzierżawy majątku;
z tytułu odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych
lub rachunkach w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych;
nie posiadają statusu organizacji pożytku publicznego;
w roku poprzedzającym rok podatkowy osiągnęły przychody w wysokości nieprzekraczającej 100 000 zł.
Chęć prowadzenia UEPiK należy zgłosić do Urzędu Skarbowego do końca pierwszego miesiąca roku podatkowego za pośrednictwem powiatowego biura ARiMR.
Rozporządzenie Ministerstwa Finansów z dnia 7 stycznia 2019 r. w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów przez koła gospodyń wiejskich.


Opracowano na podstawie materiałów udostępnionych przez ARiMR oraz materiałów szkoleniowych – Agnieszka Rojewska

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

eleven + 4 =