Odchów cieląt to dla wielu hodowców nadal wyzwanie. Prawidłowe zarządzanie odchowem cieląt przyczynia się do lepszej kondycji finansowej gospodarstwa. Warto zacząć tworzyć protokoły działania, tak, żeby móc osiągnąć wysokie poziomy wskaźników odchowu. Protokoły rozwiewają niejasności i ukazują słabe punkty naszego działania. Bank siary to zgromadzone zamrożone porcje siary, gotowe do użycia zaraz po rozmrożeniu. Mrozi się świeżą siarę o jak najwyższej jakości.
Dlaczego warto stworzyć bank siary dla własnego gospodarstwa?
Każde cielę po urodzeniu powinno szybko dostać do spożycia porcję siary. Jednak nie zawsze matka dysponuje wystarczającą ilością siary. Niekiedy , na skutek obrzęku wymienia lub przedłużającej się akcji porodowej mleko wypłynie kropla po kropli i dla cielaka pozostaje bardzo mała i niewystarczająca ilość.
W innym przypadku, gdy wymię objęte jest mastitis, wytworzona siara nie nadaje się do karmienia cieląt. Podanie dla oseska takiej siary może skutkować wystąpieniem ostrej biegunki.
Wystąpienie przedwczesnego porodu też kończy się małą ilością siary lub całkowitym jej brakiem. W najgorszym scenariuszu, kiedy przy porodzie pada krowa to bank siary zapewnia pokarm dla oseska. Nie sposób przewidzieć wszystkich możliwych scenariuszy dlatego warto jest mieć zmagazynowane porcje siary, by bez trudu poradzić sobie z trudną sytuacją jaką jest brak wystarczającej ilości siary dla nowonarodzonego cielęcia.
Co wpływa na jakość siary?
Na jakość siary składają się głównie zawartość przeciwciał i higiena pozyskiwania. Do zamrożenia przeznacza się tylko siarę najwyższej jakości. Kondycja krowy w momencie wycielenia i w okresie zasuszenia ma ogromny wpływ na zawartość przeciwciał w siarze.
-Higiena pozyskiwania –najlepszą metodą jest dokładne umycie strzyków przy użyciu pre-dippingu i osuszenie ich ręcznikiem papierowym. Do dojenia powinno się założyć gumowe rękawiczki.
-Czas od momentu wydojenia- najlepiej od razu po wydojeniu podzielić uzyskaną siarę na porcję dla cielaka oraz resztę przeznaczoną do zamrożenia. Zawartość bakterii w świeżo udojonej siarze wynosi poniżej 100 000 CFU/ml(Jednostki Tworzące Kolonie na 1 mililitr).
W siarze pozostawionej w temperaturze pokojowej ilość bakterii może zwiększyć się nawet trzykrotnie w ciągu 20 minut (do poziomu ok. 300 000 CFU/ml). Z kolei pozostawienie jej w wiadrze przez godzinę może spowodować, że po tym czasie cielę otrzyma wraz z siarą nawet ponad 1 000 000 CFU bakterii.
Siarę mrożoną można przechowywać w lodówce , jednak tylko do bieżącego spożycia dla cielaka.
Jak stworzyć własny bank siary?
Krok 1: Zebranie siary
- Czystość i higiena: Upewnij się, że sprzęt do dojenia siary jest czysty, a wymię zdezynfekowane. Brudne naczynia do przelania siary mogą zanieczyścić siarę bakteriami.
- Szybkość: Wydój siarę jak najszybciej po wycieleniu, ponieważ zawartość przeciwciał oraz jej wartość odżywcza jest najwyższa w pierwszych godzinach po porodzie.
- Zawartość przeciwciał: zbadaj refraktometrem zawartość przeciwciał w siarze. Powinna wynosić powyżej 22 % Brix, gdyż tylko siara najwyższej jakości umożliwia zbudowanie odporości u cielęcia.
Krok 2: Przechowywanie przed mrożeniem
- Chłodzenie: Przechowuj zebraną siarę w lodówce, jeśli nie jest możliwe jej natychmiastowe zamrożenie. Temperatura w lodówce powinna wynosić około 4°C.
Krok 3: Przygotowanie do mrożenia
- Pojemniki: Używaj czystych, szczelnych i przeznaczonych do kontaktu z żywnością pojemników do mrożenia. Mogą to być plastikowe butelki, worki do mrożenia lub specjalne pojemniki na mleko.
- Porcjowanie: Porcjowanie siary w mniejszych ilościach (np. 0,5- 1-2 litry) ułatwia rozmrażanie tylko potrzebnej ilości, co zapobiega marnotrawstwu.
Krok 4: Mrożenie
- Temperatura: Zamrażaj siarę w temperaturze -18°C lub niższej.
- Czas: Umieść pojemniki z siarą w zamrażarce jak najszybciej, aby ograniczyć czas, w którym siara jest w temperaturze powyżej zera.
Krok 5: Przechowywanie zamrożonej siary
- Etykietowanie: Oznacz pojemniki datą wycielenia i zawartością %Brix, aby móc używać najstarszej w pierwszej kolejności (zasada FIFO – First In, First Out).
- Trwałość: Zamrożona siara może być przechowywana przez 6 do 12 miesięcy.
Krok 6: Rozmrażanie
- Powolne rozmrażanie: Najlepiej rozmrażać siarę umieszczając pojemnik z siarą w ciepłej wodzie, ale nigdy nie używaj gorącej wody ani mikrofalówki, ponieważ wysokie temperatury mogą zniszczyć cenne przeciwciała.
- Mieszanie: Po rozmrożeniu dobrze wymieszaj siarę, aby uzyskać jednolitą konsystencję przed podaniem cielętom, tak by tłuszcz nie pozostał na ściankach naczynia.
Krok 7: Podanie cielętom
Temperatura podania: Siara powinna być podana cielętom w temperaturze około 37-39°C, co jest zbliżone do naturalnej temperatury ciała krowy. Podanie najlepiej w pierwszych dwóch godzinach życia cielęcia.
Najczęściej popełniane błędy w odchowie cieląt to:
-podanie zbyt małej porcji siary
-podanie siary słabej jakości,
-opóźnienie podania pierwszej porcji siary
-brak higieny pozyskiwania siary
-pojenie z brudnych butelek lub wiaderek ze smoczkiem
opracowała: Marta Kacprzak