W Unii Europejskiej są kraje, gdzie stosuje się zarówno unijne logo rolnictwa ekologicznego, jak i krajowe certyfikaty przyznawane przez upoważnione jednostki kontrolne, co zapewnia wiarygodność i przejrzystość systemu oznaczania produktów ekologicznych. Ciekawostką jest, że w niektórych krajach to właśnie te lokalne oznaczenia są w pierwszej kolejności rozpoznawalne i chętniej wybierane przez konsumentów. Takim przykładem jest Francja.
Krajowe oznaczenia żywności ekologicznej to symbole i etykiety umieszczane na produktach, które potwierdzają ich pochodzenie z rolnictwa ekologicznego oraz spełnienie określonych norm jakości. Mają one na celu ułatwienie konsumentom rozpoznawania żywności wyprodukowanej w sposób przyjazny dla środowiska, z poszanowaniem dobrostanu zwierząt i zasad zrównoważonego rozwoju.
Francuskie logo AB (Agriculture Biologique) to jedno z najbardziej rozpoznawalnych oznaczeń żywności ekologicznej we Francji. Symbol ten, w charakterystycznym zielonym kolorze z literami „AB”, potwierdza, że produkt spełnia wymagające normy rolnictwa ekologicznego określone przez prawo Unii Europejskiej i Francji. Logo AB jest dobrowolne, lecz jego obecność stanowi gwarancję wysokiej jakości i autentyczności produktów ekologicznych we Francji.
Logo AB powstało z inicjatywy francuskiego Ministerstwa Rolnictwa, aby ujednolicić i wyróżnić produkty pochodzące z certyfikowanego rolnictwa ekologicznego we Francji. Jego wprowadzenie miało na celu zwiększenie zaufania konsumentów oraz wsparcie rozwoju rolnictwa ekologicznego poprzez jasne i rozpoznawalne oznaczenie.
Znak został oficjalnie ustanowiony w 1985 roku, a od 1996 roku jest chronionym logo państwowym. Początkowo funkcjonował jedynie w oparciu o krajowe przepisy francuskie, lecz po wprowadzeniu wspólnotowych regulacji Unii Europejskiej dotyczących produkcji ekologicznej, system certyfikacji został dostosowany do standardów unijnych.
Logo AB to jedno z najstarszych krajowych oznaczeń żywności ekologicznej w Europie i do dziś często występuje obok unijnego „zielonego ekoliścia” – wspólnego symbolu żywności ekologicznej w UE – i nadal pozostaje ważnym elementem francuskiej tożsamości ekologicznej oraz gwarancją jakości dla konsumentów. Oznacza, że produkt pochodzi z certyfikowanego gospodarstwa ekologicznego, spełnia wymagania określone w prawie francuskim i unijnym (rozporządzenie UE 2018/848) i zawiera co najmniej 95% składników pochodzenia ekologicznego.
Francuskie logo żywności ekologicznej – rozpoznawalność bliska 100% !
W popularyzacji żywności ekologicznej, dużą rolę odgrywa oznaczenie lokalne, nie tylko wspólnotowy „zielony ekoliść”. Wynika to z dłuższej historii i wciąż większej rozpoznawalności „starego” krajowego logo. 97% Francuzów rozpoznaje logo AB podczas, gdy euroliścia 63% (wg Biokurier) . Oba oznaczenia stosowane są na produktach jednocześnie.
Według najnowszego badania Agence Bio / CSA z 2022 r., 95% Francuzów rozpoznaje logo AB, które jest zdecydowanie bardziej rozpoznawalne niż logo europejskie „ekoliść” (58% znają to drugie).
Logo AB (Agriculture Biologique) cieszy się we Francji bardzo wysoką rozpoznawalnością i zaufaniem społecznym. Według badań opinii publicznej jest jednym z najbardziej znanych znaków jakości żywności w kraju – większość Francuzów potrafi je zidentyfikować i kojarzy z produktami ekologicznymi wysokiej jakości.
Symbol ten stał się synonimem wiarygodności, naturalności i poszanowania środowiska, a jego obecność na opakowaniu ma istotny wpływ na decyzje zakupowe konsumentów. Wysoka rozpoznawalność logo AB wynika z jego długiej obecności na rynku (od lat 80. XX wieku), konsekwentnej polityki informacyjnej państwa oraz szerokiego stosowania przez producentów i dystrybutorów żywności ekologicznej.
Dzięki temu logo AB nie tylko identyfikuje produkty ekologiczne, lecz także buduje wizerunek francuskiego rolnictwa jako nowoczesnego, odpowiedzialnego i przyjaznego środowisku.
Motywacje konsumentów – zaufanie do jakości i regionalizm
Francuzi uważają, że krajowe produkty są bardziej godne zaufania — wiedzą, kto je produkuje i jak. Systemy kontroli (m.in. INAO, certyfikaty AB, Label Rouge, AOP) są postrzegane jako rygorystyczne i wiarygodne. W badaniu Agence BIO 2022 aż 87 % konsumentów wskazało, że „pochodzenie francuskie jest gwarancją jakości”.
Według Baromètre Agence BIO / CSA 2022: 73 % Francuzów deklaruje, że „kiedy kupuje produkty bio, stara się wybierać te pochodzące z regionu lub Francji”, 84 % konsumentów uważa, że produkty bio powinny być również lokalne. Hasło „Bio et local, c’est l’idéal” („Bio i lokalne to ideał”) stało się oficjalnym mottem Agence BIO i partnerów branżowych.
Solidarność lokalna to silna wartość we Francji — konsumenci chcą wspierać francuskich rolników, szczególnie po kryzysach (COVID-19, wojna w Ukrainie). Kampanie rządowe i medialne wzmacniają tę postawę. Kupując krajowe produkty, konsumenci mają poczucie, że pieniądze zostają w lokalnej gospodarce, zamiast „uciekać” za granicę. Produkty krajowe są postrzegane jako bardziej ekologiczne, bo wymagają mniej transportu. Konsumenci łączą logo AB (rolnictwo ekologiczne) z ideą „bliskości i mniejszego śladu węglowego”. Francuzi są bardzo przywiązani do kulinarnej tożsamości – regionalne produkty (np. „Produit en Bretagne”, „Origine France”) budzą dumę i emocjonalne zaufanie. Wybór krajowego produktu to często gest patriotyzmu konsumenckiego.
Podsumowując Francuzi kupują produkty bio i lokalne z trzech głównych powodów:
– Wspieranie lokalnych producentów (≈ 90 % respondentów tak deklaruje).
– Zaufanie do pochodzenia – wiedzą, skąd pochodzi produkt.
– Świeżość i mniejszy ślad węglowy (transport, sezonowość).
Czy w Polsce powinno również wprowadzić krajowe logo żywności ekologicznej?
W ostatnich latach coraz więcej konsumentów zwraca uwagę na pochodzenie kupowanej żywności, jej wpływ na środowisko oraz sposób produkcji. W odpowiedzi na te potrzeby wiele krajów wprowadziło własne oznaczenia certyfikowanych produktów ekologicznych, które mają budować zaufanie i ułatwiać świadome wybory zakupowe. W Polsce póki co funkcjonuje unijne logo żywności ekologicznej, jednak coraz częściej pojawiają się głosy, że warto byłoby wprowadzić także krajowe logo eko, które dodatkowo wyróżniałoby rodzime produkty i wspierało polskich producentów. Czy takie rozwiązanie rzeczywiście jest potrzebne?
Z pewnością będą ku temu argumenty za i przeciw. Krajowe logo eko w Polsce miałoby sens, ale jego powodzenie zależałoby od kilku kluczowych czynników.
Polacy, podobnie jak Francuzi, często bardziej ufają „swoim” symbolom niż unijnym. Logo krajowe mogłoby być czytelniejsze i bliższe emocjonalnie niż obecny zielony „euroliść”, wzmacniałoby poczucie, że produkt powstał w naszym kraju, a nie gdzieś w Europie lub poza nią. Krajowy znak mógłby wyróżniać polskich rolników ekologicznych, a to sprzyjałoby krótkim łańcuchom dostaw, mniejszemu śladowi węglowemu i rozwojowi regionów. Krajowe logo z wyraźnym przekazem (np. „Polski produkt ekologiczny”) mógłby być bardziej intuicyjny i zrozumiały. Polska mogłaby stworzyć własny znak, który łączyłby ekologię, jakość i pochodzenie — np. jako rozszerzenie znaku „Produkt Polski”.
Natomiast istnieje również ryzyko zamieszania wśród konsumentów… Nowe logo mogłoby wprowadzić nadmiar znaków i dezorientować konsumentów (np. czy to dodatkowa gwarancja, czy coś innego?). Stworzenie, wprowadzenie i kontrola nowego systemu wymagałaby dodatkowych nakładów administracyjnych, w tym koszty i biurokracja – certyfikacja, kampanie informacyjne, nadzór. Nie należy zapominać, że zbudowanie zaufania wymaga czasu. Nawet najlepsze logo nie zadziała od razu — musiałoby być konsekwentnie promowane, tak jak francuskie AB (które istnieje od 1985 roku!).
Czy polskie logo żywności ekologicznej ma szansę znaleźć się na rynku? Jeśli spełniło by podstawowe warunki, to być może…
Polskie logo żywności eko musiałoby:
-być proste, wiarygodne i oficjalne (np. pod patronatem MRiRW lub jednostki certyfikującej).
– być dobrze wypromowane – np. przez kampanie edukacyjne i współpracę z sieciami handlowymi.
– oferować dodatkową wartość – np. gwarancję polskiego pochodzenia lub krótkiego łańcucha dostaw.
W takim scenariuszu krajowe logo eko mogłoby stać się rozpoznawalnym i zaufanym symbolem, podobnie jak francuskie AB.
Opracowała: Agnieszka Jereczek