Środki ochrony roślin dozwolone w rolnictwie ekologicznym – cz. I

Podstawową metodą ochrony roślin w systemie rolnictwa ekologicznego jest szeroko rozumiana profilaktyka. Głównym założeniem jest dbałość o równowagę w agroekosystemie. Należy prowadzić takie zabiegi agrotechniczne, które przyczynią się do stworzenia odpowiednich warunków dla prawidłowego wzrostu roślin.  Do takich działań należą m.in. uprawa roli, zmianowanie, dobór gatunków  i odmian, a także terminy siewów oraz zabiegów mechanicznych.  Działania te mają stworzyć  takie warunki, przy których organizmy szkodliwe nie wystąpią lub wystąpią w niewielkim nasileniu, nie mającym znaczenia ekonomicznego.

Ochrona roślin to działania  mające na celu zapobieganie szkodom powodowanym w uprawach przez chwasty, choroby i szkodniki oraz bezpośrednie ograniczanie tych szkód. 

Należy  pamiętać, że zdrowa roślina, dobrze odżywiona, prawidłowo ukorzeniona nie będzie tak narażona na różne zagrożenia, bo będzie w stanie sobie z nimi poradzić. Należy prowadzić takie działania, które zwiększą bioróżnorodność i  będą stymulować wzrost aktywności biologicznej gleby, a co za tym idzie zmniejszą możliwość rozwoju patogenów glebowych.  Do takich zabiegów należą np. : mniejszy udział zbóż w strukturze zasiewów, więcej roślin bobowatych, upraw o znaczeniu sanitarnym (np. lucerna, gorczyca), wprowadzenie międzyplonów, nawozów zielonych i inne. Zmniejszenie udziału zbóż poniżej 50 % po kilku latach powoduje ustąpienie najgroźniejszych chwastów, a choroby podstawy źdźbła nie stanowią zagrożenia ekonomicznego.

W profilaktyce niezbędny jest też monitoring plantacji. Należy prowadzić regularną obserwację upraw pod kątem patogenów i szkodników (agrofagi).

1

Warto śledzić strony PIORIN, gdzie pojawiają się komunikaty  o możliwości zagrożenia danym agrofagiem.

Bardzo pomocne w monitoringu są kolorowe tablice lepowe (białe lub żółte w uprawach sadowniczych, żółte lub niebieskie w uprawach warzywnych). ( Fot.1)

2
Fot. 1. Tablice lepowe.

Dopiero, gdy wszystkie dostępne metody prewencyjne zawodzą, możemy zastosować dopuszczone przez  prawo środki ochrony roślin. Zgodnie z zapisem Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dn. 28.06.2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych: „… w przypadku stwierdzonego zagrożenia uprawy dozwolone jest wyłącznie stosowanie środków ochrony roślin dopuszczonych do stosowania w produkcji ekologicznej …- art.12, pkt 1h).

Należy przy tym pamiętać, że preparaty te muszą być dopuszczone do obrotu i stosowania w Polsce. Nie wolno stosować preparatu dopuszczonego np. we Włoszech, a którego nie ma na liście polskiej. Nie wszystkie substancje aktywne są dostępne w Polsce. Producent powinien zwrócić się z wnioskiem o zakwalifikowanie tego preparatu.

Załącznik nr II do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dn. 5.09.2008 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 zawiera wykaz środków ochrony roślin dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym. Pestycydy te są podzielone na 7 grup ze względu na substancje aktywne w swoim składzie:

  • Substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, np.:

  1. wosk pszczeli jako maść ogrodnicza, do smarowania ran po cięciu
  2. żelatyna jako środek owadobójczy.
  • Mikroorganizmy wykorzystywane do biologicznego zwalczania szkodników i chorób:
  1. bakterie, wirusy i grzyby, głównie jako insektycydy
  • Substancje produkowane przez mikroorganizmy:

  1. Spinosad jako środek owadobójczy
  • Substancje używane w pułapkach i dozownikach, np.:

  1. fosforan dwuamonowy jako środek wabiący, tylko do użytku w pułapkach,
  2. feromony jako środek wabiący, tylko do użytku w pułapkach i dyspenserach
  • Substancje przeznaczone do spryskiwania powierzchni między roślinami uprawnymi:

  1. ortofosforan żelaza jako środek zwalczający ślimaki i mięczaki.
  • Inne substancje używane w sposób tradycyjny w rolnictwie ekologicznym, np.:

  1. miedź w różnych formach jako środek grzybobójczy,
  2. szare mydło (sól potasowa kwasu tłuszczowego)
  • Inne substancje:

  1. wodorotlenek wapnia jako środek grzybobójczy (tylko w przypadku drzew owocowych),
  2. wodorowęglan potasu jako środek grzybobójczy.

Większość substancji dopuszczonych to substancje naturalne, wyjątek np. dla soli miedzi, które są pochodzenia syntetycznego.

Minister Rolnictwa dopuszcza do stosowania preparaty zakwalifikowane przez Instytut Ochrony Roślin PIB w Poznaniu. Wykaz tych preparatów  znajduje się na stronie IOR (www.ior.poznan.pl/19,wykaz-sor-w-rolnictwie-ekologicznym.html)  i jest aktualizowany w razie potrzeby.

Wg wykazu z dnia 22-06-2016 lista obejmuje 37 preparatów. Z tego o działaniu:

  1. grzybobójczym – 23 preparaty działające głównie na parcha jabłoni, szarą pleśń i mączniaka.
  2. ślimakobójczym – tylko 2 preparaty, które można stosować aż na ponad 15 gatunków roślin, zarówno w uprawach warzywniczych, sadowniczych, ziołowych oraz roślin ozdobnych.
  3. owadobójczym –  7 preparatów działających na co najmniej 17 gatunków. Najbardziej popularne preparaty zamieszono w Tab.1.
  4. roztoczobójczym – tylko 1 środek działający in. na zwalczanie przędziorka owocowca na śliwie i jabłoni (Target).
Nazwa producent działanie gatunek szkodnik
DIPEL WG

 

Valent BioSciences

 

owadobójczy

 

kapusta biała

 

gąsienice bielinka rzepnika
bielinka kapustnika
piętnówka kapustnica
tantnisia krzyżowiaczka
groch gąsienice pachówki strąkóweczki
NOVODOR SC Valent BioSciences owadobójczy ziemniak larwy stonki ziemniaczanej
SPINTOR 240 SC

 

Dow AgroSciences Polska Sp. z o.o.

 

owadobójczy

 

ziemniak larwy stonki ziemniaczanej
kapusta głowiasta biała

 

bielinek kapustnik
bielinek rzepnik
piętnówka kapustnica
wciornastek tytoniowiec
kalafior

 

bielinek rzepnik
piętnówka kapustnica
brokuł

 

bielinek rzepnik
piętnówka kapustnica
cebula wciornastek tytoniowiec
por wciornastek tytoniowiec
pomidor wciornastek zachodni
ogórek wciornastek zachodni

Tab.1. Przykłady preparatów owadobójczych (opracował Dominik Wiski).

Warto zauważyć, że do zwalczania larw stonki ziemniaczanej mamy do dyspozycji  2 preparaty – Novodor i Spintor.

O szerokim zakresie zastosowania  jest środek biologiczny Polyversum WP, działa bowiem na co najmniej 13 gatunków upraw,  zwalczając szarą pleśń i mączniaka prawdziwego.

nazwa środka producent działanie gatunek szkodnik/choroba
POLYVERSUM WP

 

BIOPREPARATY Sp. z o.o. (ż.o.)

 

biologiczny truskawka szara pleśń
mączniak prawdziwy
papryka szara pleśń

 

fasola szparagowa
kapusta pekińska
kapusta głowiasta
borówka amerykańska
czarna porzeczka
malina
czereśnia
grusza
pelargonia
poinsecja
róża

Tab.2. Działanie preparatu Polyversum WP (opracował Dominik Wiski).

3

problemy: Uprawa: Stosowanie / dawka:
szara pleśń, skórzasta zgnilizna owoców, mączniak prawdziwy, biała plamistość liści, czerwona plamistość liści truskawka 1 g w 3 – 6 l wody
szara pleśń, antraknoza borówka amerykańska 1,5 g w 5 l  wody
szara pleśń czarna porzeczka 1,5 g w 5 l wody
szara pleśń malina jesienna 1,5 – 2 g w 4 – 6 l  wody
zamieranie pędów malina jesienna 2 g w 6 – 7 l wody
zamieranie pędów malina letnia 2 g w 7 l wody 
szara pleśń malina letnia 1,5 – 2 g w 4 – 6 l wody 
ordzawianie korzeni, choroby przechowalnicze pietruszka korzeniowa 1 – 2 g w 6 – 10 l wody 

Tab.3.  Stosowanie preparatu POLYVERSUM WP (źródło: http://www.target.com.pl/produkty/nachoroby,817/polyversum-wp-do-owocow-i-warzyw)

W sumie na parcha jabłoni jest 14 środków, na szarą pleśń – 8, a na mączniaka  prawdziwego  – 7.

Natomiast jako preparat z ochrony roślin dla czarnej porzeczki  jak i maliny zalecany jest tylko 1 środek (Polyversum WP). Dla porównania dla upraw ogórka, zalecanych jest  13 preparatów, dla pomidora -15 , a dla jabłoni  aż 26, o działaniu głównie grzybobójczym.

opracowała: Agnieszka Jereczek

Print Friendly, PDF & Email

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

16 − 11 =